Yüz Felci (Fasiyal Paralizi)

 

Yüz felci (faysal paralizi) yüz sinirinin ya da dallarının farklı nedenlerle etkilenmesine bağlı olarak yüzde hareket azlığı ya da yüzde hareketsizlik ortaya çıkması olarak tanımlanır.

 

Bell’s paralizisi (idiyopatik faysal paralizi) dışında bütün yüz felci olgularında alta yatan bir neden saptanmaktadır. “Paralizi” kelimesi tam haraketsizlik yani felç durumunu ifade ederken; “parezi” yarı hareketsizlik ya da ksımı hareket kaybı anlamında kullanılmaktadır.

Supranükleer ve nükleer lezyonlarda (yani yüz sinirinin kafa içerisindeki kaynaklandığı yollarda) hasar oluştuğunda hasta kaşlarını kaldırarak alın cildini kırıştırabilir. Bu durum “santral fasiyal paralizi” olarak adlandırılır. Santral pğaralizde yüz sinirinin kafa içerisinde çarprazlaşmasından dolayı lezyonun karşı tarafındaki alt yüz yarımında felç ortaya çıkar. Tükürük ve gözyaşı etkilenmez.

 

Yüz sinirinin, kafa içerinde seyri esnasında, temporal kemik içerisinde ya da temporal kemikten çıkış bölümündeki lezyonlarda, lezyon tarafındaki yüz yarımındaki bütün kaslarda fonksiyon kaybı ile birlikte gözyaşında azalma, tat bozukluğu ve stapes refleksinin kaybına bağlı hiperakuzi (fazla işitme ve normal sesleri bile rahatsız edici ses olarak hissetme) görülebilir, bu durum “Periferik fasiyal paralizi” olarak isimlendirilir.

 

Yüz sinir hasarı tam veya kısmi olabilir. Etkilenen sinir gövdesi ve lokalizasyon (proksimal veya distal) bağlı olarak, motor fonksiyon kaybında çeşitli desenler görülebilir (yüzdeki kasların kasılması, göz yaşı, tat alma ve tükürük üretiminin etkilenme derecesi hastadan hastaya değişebilir).

 

Yüz Felci Nedenleri

 

Fasiyal sinir (yüz siniri)’ nin uzun ve dolambaçlı bir yola sahip olması nedeniyle yüz sinirinin etkilenmesine neden olabilecek birçok neden ve hastalık bulunmaktadır.

 

Bell Paralizisi

 

Nedeni bilinmeyen (idiyopatik) tek taraflı fasiyal sinir paralizisi olması durumudur. Bell paralizisi  ("Bell Palsy" ya da "Bell's Palsy" olarak da adlandırılır) tanısı konulabilmesi için diğer tim nedenler dışlanmalıdır. Bell felcinin yurtdışındaki yıllık insidansı 100.000 kişide yaklaşık 20 olgu olarak bildirilmiştir.

 

Herpes simpleks virüsü ve benzer virüslerin, hastalığın ortaya çıkmasını tetikleyici faktör oldukları düşünülmektedir.

 

Bell paralizisinde, yüz felcinden önce ani başlangıçlı ağrı ve yüzde dizestezi (duysal uyaranları yanlış algılama), gözde sulanma, hiperakuzi (fazla duyma), dysgeusia (tat alma duyusunda bozukluk) ve gözyaşı bezinin fonksiyonunda azalma ortaya çıkabilir.

 

Tedavide streoid ilaçlar, antiviral ilaçlar, vitaminler ve fizik tedavi kullanılmaktadır.

 

Ramsay Hunt Sendromu

 

Ramsay Hunt Sendromu (Herpes Zoster Sefalicus veya Herpes Zoster Oticus olarak da adlandırılır) varisella zoster virüsünün neden olduğu, herpetiform veziküler döküntüler ve vestibulokoklear disfonksiyon ile kendini gösteren değişik, bir yüz felci durumudur.

 

Ramsay Hunt sendromu ile başvuran hastaların, Bell paralizisi olan hastalara göre işitme kaybı riski daha yüksektir ve hastalığın seyri daha ağrılıdır. Ayrıca, daha düşük bir iyileşme oranı görülmektedir.

 

Tıbbi tedavi Bell paralizisi için bu eşdeğerdir. En sık, steroid ve antiviral ajanlar bir arada kullanılmaktadır.

 

Lyme Hastalığı

 

Kene ısırması yoluyla bulaşan Borrelia burgdorferi enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar. Lyme hastalığı olan hastaların % 10’unda faysal paralizi görülürken; bu hastaların% 25' inde iki taraflı fasiyal paralizi gelişir.

 

Bakteriyel Enfeksiyon

 

Bakteriyel enfeksiyon da fasiyal sinir paralizisi neden olabilir, en sık otitis media (orta kulak iltihabı) veya otitis eksterna (dış kulak iltihabı) ile ilgili vakalar bildirilmiştir. Yavaş başlangıçlı fasiyal sinir felci kolesteatomlu hastalarda görülmektedir.

 

Enfeksiyon Dışı Nedenler

 

Yüz bölgesinin künt veya keskin yaralanmalarından, kafa travmalarından sonra da yüz felci ortaya çıkabilir.

 

Fasiyal sinirin iyatrojenik (işleme bağlı) yaralanması en sık servikofasiyal rhytidectomy (yüz germe tekniği), parotis bezi cerrahisi, akustik nöroma rezeksiyonu veya fasiyal sinir seyri boyunca herhangi bir noktada tümör rezeksiyonu sonrası görülür. Tümör yayılımı nedeniyle, yüz siniri bazen ses onkolojik yönetiminin bir parçası olarak bilerek kesilmek zorunda kalınabilir.

 

Fasiyal sinirin trasesi civarındaki hemanjiom, nöroma gibi tümöral kitlesi olan hastalarda yavaş yavaş ortaya çıkan yüz felçleri görülebilir.

 

Bunların dışında sarkoidozda sinir tutulumu olması durumunda (nörosarkoidoz), doğumda ortaya çıkan Moebius Sendromu’ nda, tümör metastazlarında da ortaya çıkabilir.

 

Aşağıdaki linkte yüz felci nedenlerini topluca gösteren bir tablo bulabilirsiniz:

http://emedicine.medscape.com/article/1290547-overview#aw2aab6b5 

 

Yüz Felci Tanısı

 

Kapsamlı bir baş ve boyun muayenesi tükürük üretimi, göz yaşarması ve tat testleri de önemlidir önemlidir; bunlar yüz sinirinin hangi seviyede zedelendiğini belirlemede ilk adımlardır.

 

Fizik muayene bulguları etkilenen yüz kaslarının hareketi ortaya koymaktadır.

 

Yüz innervasyon için testler şunlardır:

 

۞ Alın kırışıklığı (frontal kas için)

۞ Göz kapama (orbikuler kas için)

۞ Geniş gülümseme

۞ Islık sesi (buksinatör kas, orbikülaris oris kası, zigoamtik kaslar için)

۞ Üfleme

Hastanın ilk danışma sırasında, tüm nörolojik muayenesi ve genel kas gücü değerlendirilmesi önemlidir.

 

House-Brackmann Sınıflandırma Sistemi

 

Yüz felcinin derecesine yönelik olarak oluşturulmuş birçok sınıflandırma sistemi literatürde bulunmaktadır. “House-Brackmann Sınıflandırma Sistemi” en çok kabul gören sınıflandırma sistemidir. Bu sistemde Grade I ile Grade VI arasında değişen şekilde yüz felcinin şiddeti sınıflandırılmaktadır.

 

Bu sınıflandırma sistemi aşağıdaki gibidir:

 

Grade I - Normal

 

Yüzdeki kas fonksiyonları tüm alanlarda normal

 

Grade II - Hafif disfonksiyon

 

Yakından bakıldığında fark edilebilen hafif güçsüzlük hali

 

Hafif sinkinezi (istemli hareketi sırasında, başka bölümlerde ortaya çıkan istemsiz hareket) olabilir

 

Istirahat halinde yüz görünümü simetrik

 

Alın – hareketler iyi-hafif azalmış arasında

 

Göz - az çaba ile tam kapanma

 

Ağız - hafif asimetrisi

 

Grade III - Orta dereceli disfonksiyon (ya da bariz güçsüzlük)

 

Yüz felci olan taraf ile normal taraf arasındaki fark daha belirgin

 

Belirgin (ama şiddetli değil) sinkinezi (istemli hareketi sırasında, başka bölümlerde ortaya çıkan istemsiz hareket), kontraktür veya hemifasiyal spazm görülebilir.

 

Istirahatte yüz normal görünümde

 

Alın – hafif-orta şişddette hareket azalması mevcut

 

Göz - çabayla tam kapanma

 

Ağız - maksimum çaba kapanabilir

 

Grade IV - Orta - şiddetli arasında disfonksiyon (ya da bariz ve disfigürasyona yol açan güçsüzlük)

 

Apaçık güçsüzlük ve / veya yüz görümünü bozucu asimetri mevcut

 

Istirahatte yüz normal görünümde

 

Alın – hareket yok

 

Göz – tam kapanmama

 

Ağız - azami gayretle asimetrik kapanma

 

Grade V - Şiddetli disfonksiyon

 

Yüzde, sadece zorlukla algılanabilir hareket mevcuttur.

 

Istirahatte de yüz asimetrik görünümde

 

Alın – hareket yoktur

 

Göz - hareket yok

 

Ağız - hafif hareket

 

Grade VI - Total felç

 

Etkilenen tarafta ki yüz yarımının hiçbir bölgesinde hareket yok

 

Görüntüleme Yöntemleri

 

Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG), fasiyal sinirin intratemporal ve / veya intrakranial bölümlerindeki yaralanmaların tanısında yararlıdır.

 

Elektrofizyolojik Çalışmalar

 

Elektrofizyoloji sinir hasarı, olası sonuçları ve tedavi seçeneklerini belirlemek için yararlı olabilir. En sık, minimal ve maksimal stimülasyon testi (MST) ve electroneuronography (elektronöronografi) testi kullanılır. Bu testler fasiyal sinirin perkütan stimülasyonu ile yapılmaktadır.

 

Elektronöronografi testini tedavi seçeneklerinin zamanlanması ve cerrahi müdahale (dekompresyon veya sinir ucu uca anostomozları (microneurorrhaphy)) gerekliliğini belirlemek için gereklidir.

 

Elektronöronografi testinde, sinir uyarılmasından sonra gecikme kaydedilebilir, % 90 ya da daha fazla dejenerasyon saptanması, cerrahi müdahale olmadan prognozun kötü olacağını göstermektedir.

 

EMG testinde, fasiyal sinirin iyileşme dönemine girdiğini gösteren “polifazik motor ünite potansiyelleri” saptanabilir. EMG perkütan testinde, fibrilasyon potansiyellerinin ortaya çıkması ise fasiyal sinirde kalıcı denervasyonu (hasarı) gösterebilir.

 

Yüz Felci Tedavisi

 

Tedavi nedene yönelik yapılmaktadır. Genellikle antiviral ilaçlar, kortikosteroidler, vitaminler ve fizik tedavi önerilmektedir. Yüz felcinin cerrahi tedavisinde uc uca anastomoz, interpozisyon sinir grefti, çapraz yüz sinir grefti ve mikronörovasküler serbest doku transferi gibi teknikler kullanılmaktadır. Sinkinezi (istemli hareketi sırasında, başka bölümlerde ortaya çıkan istemsiz hareket) ve hiperaktivite ortaya çıktığında, botulinum toksin enjeksiyonu uygulanabilir.

 

Konu ile ilgili sizlere önerebileceğim yabancı kaynaklar:

Facial paralysis: MedlinePlus Medical Encyclopedia | Facial nerve paralysis - Wikipedia, the free encyclopedia | Facial Paralysis Care and Treatment - University of Colorado Hospital | Bell's palsy - Wikipedia, the free encyclopedia | Bell's palsy - MayoClinic.com | Bell's Palsy Causes, Symptoms, Treatments