Sağlıklı Bir “Ses” İçin Yapılması Gerekenler

Ses, son derece değerli bir kaynaktır ve iletişimin en sık kullanılan biçimidir. Sesimiz, hem sosyal etkileşim için hem de çoğu kişinin mesleksel faaliyetleri için paha biçilmezdir. Sesinize doğru bakım yapmanız ve sesinizi doğru kullanmanız size, tüm ömür boyunca sağlıklı bir ses sahibi olmak için en iyi şansı verecektir.

Sesle ilgili fark edilebilen sorunlar:

- Ses kısıklığı
- Çızırtılı ya da çatallı ses
- Uzun süreli sesi çıkaramama (istikrarsız ses ya da seste dayanıksızlık …)

Sesisinizle ilgili farklı şikayetleriniz varsa ve ses telleri ile ilgili sorun olabileceğini düşünüyorsanız kendinize aşağıdaki soruları sorabilirsiniz:

• Sesinizi boğuk veya kesik kesik oldu mu?
• Boğazını sık sık, ağrılı ya da gergin hissediyor musunuz ?
• Konuşurken sürekli bir çaba harcıyor musunuz?
• Tekrar tekrar boğazınızı temizlemek ihtiyacı duyuyor musunuz?
• Çevrenizdeki insanlar sık sık size soğuk algınlığı olup olmadığını soruyor mu?
• Şarkı söylerken bazı yüksek notaları söyleyemiyor musunuz?

Ses sorunları, sesin aşırı ya da yanlış kullanımı, kanser, enfeksiyon ya da yaralanma da dahil olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı ortaya çıkar.

Burada ses sorunlarını önlemek ve sağlıklı bir sesi korumak için alınabilecek önlemler aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

Bol su için: Her gün bol su içerek ( günde 6-8 bardak ) vücudun bol sıvı tutulması ve dolayısıyla sesin sağlıklı bir şekilde korunması için gereklidir . Ses telleri en basit ses üretimi ile bile son derece hızlı titreşir ve su kaybeder, su tüketimi ile boğaz bölgesinde ve ses tellerinde mukus üretimini optimize ederek ses tellerinin yağlanmasını ve nemlendirilmesini sağlar. Yeterli Bu alkol ve kafeinli içecekler ( kahve, çay , soda ) vücuttan su kaybını (dehidaratasyon) hızlandırabileceği için tüketilmemelidir. Bunun dışında su kaybının arttığı egzersiz durumunda içilen su miktarı arttırılmalıdır.

Sigara dumanına maruz kalmayın: Sigaranın akciğer ya da gırtlak kanserine yol açtığı uzun süredir bilinmektedir. Sigara dumanı ses tellerinde ciddi tahriş ve kalıcı yapısal değişikliklerine neden olabilir. Sigara içmek ya da sigara dumanına maruz kalmak ses kalitesini olumsuz etkiler.
Sesi kötü ya da yanlış kullanmaktan kaçının: Çevre ile iletişimde, bağırma, çığlık ya da tezahürat yapmak ses tellerinde ciddi ödeme ve zedelenmeye neden olabilir. Özellikle gürültü ortamlarda konuşmaktan kaçınmak ve konuşurken boğazda kuruma, yorulma, ağrı ve gerginlin hissedildiğinde susmak en doğrusu olacaktır. Mesleksel olarak öğretmen, santral görevlisi, ses sanatçısı gibi sesini kullanmak zorunda olan kişilerin, sesini doğru kullanma ve nefes kontrolü için şan eğitimi, ses terapisi (ses eğitimi) almaları gerekmektedir.

Öksürme ve bağırma şeklindeki boğaz temizlemelerini en aza indirin: Aşırı boğaz temizleme vokal kord yaralanmasına ve daha sonra ses kısıklığına neden olabilir. Boğaz temizleme amacıyla bir miktar su içilerek sadece boğaz salgıları temizlenebilir. Kronik boğaz temizleme özellikle, gastroözofageal reflü, laringofaringeal reflü hastalığı , sinüs ve / veya alerjik hastalıkları olan insanlarda yaygındır.

Üst solunum yolu enfeksiyonunuz varsa sesinizi mümkün olduğunca az kullanın: Bir üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle boğuk ya da kısık ses olduğunda ses telleri şişmiş veya tahriş olduğundan, bu dönemde aşırı kullanım ya da ses travmasının etkileri daha kalıcı ve ciddi olabilir. Özellikle şarkıcı ve ses sanatçıları bu durumda çok dikkat etmeli ve sesini kullanmaktan kaçınmalıdır. Bu konu ile ilgili çok güzel bir İngilizce ifade “listen to what your voice is telling you – sesiniz size ne söylüyorsa dinleyin” …

Sesinizde 1 günden daha uzun süren, herhangi bir değişiklik varsa bir kulak burun boğaz uzmanına başvurun.

Ses tellerinde sorun olan iki ayrı hastanın ses tellerinin görüntülerini paylaşmak istedim.

Yukarıdaki fotoğrafta, günde 1 paket sigara içen ve pazarlama işinde çalışan bir hastanın endoskopik ses teli muayenesi esnasında çekilen fotoğraf görülmektedir. Normalde beyaza yakın renkte olan ses tellerinin kırmızı ve kapan yüzeylerinin pürüzlü olduğu görülmektedir. Kronik larenjit olarak isimlendirilen ve ses tellerinin kronik tahrişine bağlı olarak ortaya çıkan bu hastalıkta, akut larenjitten farklı olarak hastanın takibi gerekmekte ve tedavi daha uzun sürmektedir.


Yukarıdaki videoda, aktif çalışan ve zaman zaman yüksek tonda konuşan bir öğretmenin, endoskopik ses teli muayenesi esnasında çekilen fotoğraflar görülmektedir. Ses teli nodülleri özellikle ön 1/3 bölgede ortaya çıkmaktadır. Hastada larengofarengeal reflü belirtisi olan interaritenoid bölgede ödem ve yakın zamanda bağırma ya da öksürmeye bağlı ortaya çıkan ses tellerinde kanamalı alanlar da görülmektedir.

Kaynaklar:

- http://www.entnet.org/HealthInformation/Tips-for-Healthy-Voices.cfm

- http://en.wikipedia.org/wiki/Phonation

- http://www.ncvs.org/ncvs/tutorials/voiceprod/tutorial/quality.html

- http://www.wikihow.com/Improve-the-Quality-of-Your-Voice

- http://www.ims.uni-stuttgart.de/institut/arbeitsgruppen/phonetik/EGG/page2.htm

- http://www.stanford.edu/class/linguist156/May26_therest.pdf